Herkes için Bilgi

Kara Delik Nedir? Kara Delikler Nasıl Oluşur?

02.05.2021
Kara Delik Nedir? Kara Delikler Nasıl Oluşur?

Kara Delik Nedir?

Her nesne gibi yıldızlarında bir ömrü vardır. Bu ömürleri bittiğinde bazı yıldızlar nötron yıldızı adı verilen kümeler oluştururlar. Daha büyük kütleye sahip yıldızlar ömrünü tamamladığında ise kütlesel çekim nedeniyle kendi merkezine doğru çekilirler. Bu çekim o kadar kuvvetli bir hal alır ve etrafındaki her şeyi kendi içerisine çekmeye başlar ki bu noktada yıldız kara deliğe dönüşmeye başlar.

Kara delikler yıldıza ait olan ışığı emerek tamamen ışıksız bir ortam oluşmasını sağlar. Kara deliklerin içerisinde zamanın yavaş aktığı veya hiçbir şekilde akmadığı öngörülmektedir. Yani zaman mefhumunun olmadığı bir alan olma ihtimali vardır.

Kara deliklerin varlığıyla ilgili bir şüphe yoktur. Günümüzde fizikçiler tarafından onaylanmış gerçekliliği kesin olarak kabul edilen bir kavramdır.

Kara delik kavramı akla gelince etrafında bulunan her şeyi içerisine çeken bir madde gibi düşünülebilir. Ancak bu düşünce tam olarak doğru değildir. Kara delik kendi kütlesi ile aynı kütleye sahip bir galaksiden daha fazla çekim kuvvetine sahip değildir. Yani güneş ile güneş boyutunda bir kara delik yan yana dursa güneşin çekim kuvveti ve döngüsü aynı şekilde devam eder.

Uzayda kara deliği görüntülemek istesek dahi görüntüleyemeyiz. Çünkü herhangi bir cismin görülebilmesi için ışık yayması veya ışığı yansıtması gerekir. Bu sayede cisim görülebilir olmaktadır. Ancak kara delikler kendisine yakın durumdaki ışıkları yutmaktadırlar. Bu sayede çevresinde bulunan varlıkların yüksek şekilde x ışını yaymasından varlıkları tespit edilebilmektedir.

Kara Deliklerin Ortaya Çıkış Süreci

Kara delik ile ilgili ilk çalışma Newton’a ait olsa da Einstein genel görelilik kuramı sayesinde bu kavramı öngörü olmaktan çıkarıp kanıtlı hale getirmiştir. Einstein’ın kuramından sonra kara delikler görülemese de varlıkları ispatlanmıştır.

Kara delik kavramı ilk ortaya çıktığında “kapalı yıldız” adıyla tanımlanıyordu. Amerikalı fizikçi John Wheeler’in çalışmaları sonrasında bu kavram kara delik olarak anılmaya başlandı.

İçerik  NLP nedir? NLP ne işe yarar?

Diğer yandan Alman fizikçi Karl Schwarzschild Einstein’ın genel görelilik kuramını ortaya atmasından sonra bu kuramın varlığını ispatlayan bir çözüm sunmuştur. Tarihe “Schwarzschild Yarıçapı” olarak geçen bu teoriye göre güneş ebatlarında bir uzay cisminin karadelik olarak sayılabilmesi için yarıçapının 3 km dolaylarında olması gerekmektedir. Buna göre eğer dünya bir karadelik olsaydı yarıçapının 1 cm olması gerekiyordu.

Kara Delikler Nasıl Oluşur?

Kara delikler yıldızların sönüp kendi içerisine çökmesi ile oluşan devasa büyüklükteki varlıklardır. Tek bir kara delik çeşidi yoktur. Her tür kara deliğin oluşum aşaması farklıdır. Dört farklı kara delik çeşitlendirmesi yapılmıştır.

İlksel Kara Delikler: Çok küçük boyutlardadırlar. Mikro kara delikte denir. Big Bang sonucu oluştukları düşünülmektedir. Fizikçi Stephan Hawking mikro kara delikler konusunda önemli katkılar vermiştir. Buna göre evrende çok sayıda mikro kara delik mevcuttur. Henüz konumları hesaplanmamıştır.

Orta Kara Delikler: Keşfedilişleri yakın tarihe dayanmaktadır. Kütleleri 100 ile 10.000 güneş kütlesi arasında değişmektedir. Yerçekimi ile birbirlerine yakın bir şekilde duran küresel yıldız kümelerinde oluştuğu tezi ortaya atılmıştır.

Dev Kara Delikler: Dev kara delikler ortalama olarak birkaç milyon güneş kütlesi ile birkaç milyar güneş kütlesi arasında bir kütlesel büyüklüğe sahiptirler. Konumları galaksilerin merkezleridir. Bu kara deliklerin oluşumu hakkında tartışmalar devam etmektedir.

Yıldızsal Kara Delikler: Ömrünü tamamlayan bazı yıldızlar kütlesel büyüklüğünden dolayı çekirdeğinde bulunan tepkimelerin devam etmesi sonucu kara deliğe dönüşürler. Bu noktada yıldızsal kara delik adı verilen kara delik türü büyük ölçekli bir yıldızın kendi çekirdeği tarafından çekilmesiyle ortaya çıkarlar.

Kara Delik Fotoğrafı Nasıl Çekildi

Kara delikler bir teori olarak ortaya çıktı ve sonrasında kabul edildi. Bu konu ile ilgili herhangi bir gözlem yapılması imkansızdı. Diğer gök cisimleri gibi değillerdi. Çünkü kara delikler etrafındaki ışığı yutuyor ve görülmez bir hale geliyordu. Bu bakımdan kara delik ve çevresini gözlemleyecek teleskoplara sahip olunsa dahi gözlemlenemiyordu. Ancak kara deliğin yakın çevresinde bulunan yıldızların çok yüksek sıcaklıklara eriştiği ve bununda x-ışınları aracılığıyla saptandığı tespit edildi. Bu sayede kara deliğin kendi olmasa dahi yakın çevresinde bulunan değişimler x-ışınları vasıtasıyla tespit edilmeye çalışıldı. Ancak netice itibariyle kara deliğin görüntüsüne ulaşılamıyordu.

İçerik  DNA Nedir? Yapısı, Görevleri ve Özellikleri Nelerdir?

Buna karşılık ABD’de bir grup fizikçi bu konu üzerinde çalışma yaptılar. Kara deliğin görüntüsünü elde edebilmek için dünyanın farklı noktalarında bulunan 13 teleskobu 10 gün boyunca M87 galaksi merkezine çevirdiler. Amaçları dünyadan 55 milyon ışık yılı uzaklıkta olan Başak takım yıldızında bulunan M87 galaksisinin merkezindeki kara deliği görüntüleyebilmekti.

10 gün sonunda 13 teleskoptan elde edilen veriler işlendi ve 10 Nisan 2019 tarihinde Türkiye saati ile 16:00’da tarihteki ilk kara delik görüntüsü elde edildi. Fotoğrafı çekilen kara deliğe teleskoplarının iki tanesinin Hawaii’de konumlandırılmasından dolayı Hawaii dilinde “Süslü, karanlık ve derin” anlamında kullanılan “Powehi” adı verildi.

Kara deliğin fotoğrafının çekilmesinin bir başka anlamı da Einstein tarafından ortaya atılan izafiyet teorisinin ilk defa görsel olarak kanıtlanması manasına geliyordu. Einstein kara deliklerin var olduğunu içerisinde barındıran bu teoremi 1916 yılında ortaya atmıştı ve bilim dünyası onun söylediklerini 103 sene sonra görüntülü olarak kanıtlıyordu.

Kara Delik Bizi İçine Çekerse Ne Olur?

Kara delikler insanı içine aldığında ne olur? Merak edilen sorulardan bir tanesi de bu. İçine girildiği zaman boşlukta gezinir mi ya da tünel gibi bir alandan başka bir alana geçiş yapar mı?

Kara deliğin ispatlanmasında faydalanılan fizikten burada da yararlanılsın isterdim. Ancak ne yazık ki bildiğimiz fizik kuralları kara deliğin içerisinde işlemiyor. Kara delik içerisinde fizik yasaları geçerli olmuyor. Eğer kara delik içerisine girerseniz hem çok güzel bir şekilde kara delik içerisinde süzülebilirsiniz hem de tamamen vücudunuz zarar görmüş bir halde ortadan kalkabilirsiniz. Farklı 2 fiziksel durum aynı anda yaşanabilir. Eğer bir insan kara deliğin içerisine etrafındaki x-ışınlı kütlelerden veya olay ufkundan geçmeyi başarıp girerse aynı uzayda boşlukta olduğu gibi kara delik içerisindeki boşlukta da sonu nereye kadar giderse o kadar ilerlemeye başlar. Diğer yandan aynı kişi yanıp kül olabilir. Görüldüğü gibi hem bilinen zamandan hem bilinen mekândan öte bir yer. Bu durumda bildiklerimizin tamamen dışında kalan bir gerçekliğin var olduğu bir düzlem.

İçerik  Telekinezi nedir? Telekinezi Hakkında Her Şey

Kara delik Einstein’ın geliştirip bizlere sunduğu bir kavram. Zamanla teknolojinin de yardımıyla ilk kez görüntüsü alındı. Bizim bildiğimiz ve algıladığımız tüm kavramların dışında. İnsanlık bugün fotoğrafını çektiği kara deliğe bir gün yaklaşır mı bilinmez ama teknolojinin ışık hızında olduğu günümüzde bunun gerçekleşmesi kimseyi şaşırtmaz

Bu yazıyı beğendiniz mi?
  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid
Reklam
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Herkes için Bilgi / Copyright © 2019