Herkes için Bilgi

DNA Nedir? Yapısı, Görevleri ve Özellikleri Nelerdir?

14.06.2020
DNA Nedir? Yapısı, Görevleri ve Özellikleri Nelerdir?
Reklam

DNA’nın Yapısı

  • DNA molekülü sarmal halde kıvrılmış iki zincirden meydana gelmiştir.
  • DNA molekülü 2 nükleotid zinciriniden arasına kurulmuş olan zayıf hidrojen bağları ile bir araya gelmelerinin sonucu olarak meydana gelir. Hidrojen bağları 2 zincirin karşılıklı bazlarının arasında meydana gelir. Yapısında yer alan şeker deoksiriboz olarak adlandırılır.
  • DNA’nın yapısında bulunan adenin nükleotid her zaman timin nükleotid ile guanin nükleotid ise sürekli sitozin nükleotid ile karşılıklı şekilde bağlanmaktadır.
  • Adenin ile timin arasında ikişerli, guanin ile sitozin arasında ise üçerli zayıf hidrojen bağı kurulmaktadır.
  • Zayıf hidrojen bağlarının meydana gelmesi esnasında su açığa çıkmamaktadır. Bu bağların koparılması için su harcanmamaktadır.

DNA’da hidrojen bağlarının çok oluşu DNA’nın daha güçlü olmasına neden olur ve erime ısısının yükselmesine yol açar. Bundan dolayı eşit miktarda nükleotidlerden meydana gelen DNA’lardan G/A miktarı çok olan daha güçlüdür.

DNA molekülü çift zincirli olduğu için ve iki zincir birbirini tamamladığından dolayı DNA molekülü ile alakalı birtakım eşitlikler kurulabilmemiz mümkündür. Bundan yola çıkarak;

Bir DNA molekülünde yer alan toplam adenin miktarı timine, guanin miktarı ise sitozine eşit olur.

A=T ve G=S’dir ya da A/T=G/S=1 şeklindedir.

DNA molekülünde yer alan toplam pürin miktarı toplam pirimidin sayısına eşit olur.

Pürin=Pirimidin, A+G=S+T ya da

A+G/T+S= 1 şeklindedir.

(nükleotit)n –> DNA+(n-2)su

(fosfat+şeker+baz)n –> DNA + (3n-2)su

DNA’nın Özellikleri

  • DNA molekülü bütün canlılar ile bazı virüslerde yer alır.
  • Ökaryot canlıda kalıtıma neden olan DNA çekirdekte yer alır. Organellerde yer alan DNA’lar o organeller ile alakalı bilgileri taşımaktadır.
  • DNA molekülü hücreler bölünmeden önce kendisini eşlemektedir. Bu duruma replikasyon adı verilir.
  • DNA molekülünün sentezinde görev yapan enzim DNA polimeraz, DNA’nın parçalanmasında ön planda olan enzim ise DNAaz’dır.

DNA molekülünün parçalanması için suya gereksinim duyulur. DNA’nın toplam nükleotid âdeti (n) harfi ile belirtilecek olunursa DNA’nın nükleotidlerine kadar parçalanması için lazım olan su oranı (n-2) şeklindedir. DNA’nın en ufak bileşenlerine yani fosfat, şeker ile bazlarına kadar parçalanması için lazım olan su miktarıysa (3n-2) formülünden yola çıkılarak hesaplanması mümkündür.

DNA’nın Görevleri

DNA molekülünün iki önemli görevi bulunmaktadır.

  • Metabolik durumların kontrol altına alınması
  • Kalıtımı sağlanmak yani özellikleri yeni kuşaklara aktarmak

DNA molekülü hücrede kullanılmakta olan proteinler ile ilgili bilgileri taşıdığından dolayı hücrede bulunan protein sentezini kontrol etmektedir. Bundan dolayı da enzim sentezininin yani hücrenin biyokimyasal durumlarının kontrolünü de sağlamaktadır.

DNA molekülü kendini eşleyip sahibi olduğu bilgilerin yeni hücrelere aktarılmasına yardımcı olur.

DNA’nın Eşlenmesi (Replikasyon)

DNA eşlenmesinin sonunda DNA molekülünden birbirlerinin benzeri olan 2 DNA molekülü meydana gelir.

Hücrenin bölünmesinden önce meydana gelir. Bu sayede bölünme ile meydana gelecek olan hücrelere DNA aktarımının sağlanması oluşur.

DNA eşleşmesi olayında ilk başta DNA’nın 2 zincirini birbirlerine bağlamakta olan hidrojen bağlarında kopma yaşanır, bu kopmadan sonra boşta kalan DNA zincir uçlarının baz dizilimine uygun nükleotitlerin kullanılması ile her bir zincir kendi eşini sentezlemektedir. Bundan dolayı ortaya çıkan DNA zincirlerinden birisi eski DNA’ya aitken, diğer ortamda bulunan nükleotitler kullanılıp yeni meydana getirilir.

Başlangıçta yer alan DNA molekülüne sahip olan zincirlerden her birisi yeni meydana gelen DNA’ların yapısına katılmaktadır. Buna göre meydana gelen yeni DNA’ların yarısı yani birer zinciri başlangıçtaki DNA’ya aitken, öbür yarısı ise ortamdaki nükleotitlerden yeni sentezlenmiş olmaktadır. Bu yüzden DNA replikasyonu yarı korunumlu şekilde oluşan bir durumdur. Replikasyonda ATP harcanmaktadır.

Bu yazıyı beğendiniz mi?
  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid
Reklam
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Herkes için Bilgi / Copyright © 2019