Herkes için Bilgi

Piri Reis Kimdir? Piri Reis’in Denizcilik Faaliyetleri Nelerdir?

16.05.2021
Piri Reis Kimdir? Piri Reis’in Denizcilik Faaliyetleri Nelerdir?

Piri Reis’in Hayatı ve Denizcilik Faaliyetleri

Denizcilik faaliyetlerinin merkezi Gelibolu’da başlayan hikayesi amcası Kemal Reis’in yanında korsancılık faaliyetleri ile devam etmiş ve deniz seferleri sırasında dünya denizciliğinin ilk kitabı Kitab-ı Bahriye’yi kaleme almıştır. Akabinde ise henüz keşfedilmeyen yerlerin içerisinde yer aldığı bugünlerde dahi gizemini koruyan haritayı çizmiştir. Doğumundan vefatına kadar denizlere adanmış, denizlerin kitabını yazan ve kaynağı belki de keşfedilmemiş yerler kadar gizemli olan haritanın sahibi Piri Reis kimdir ve Piri Reis ölümüne kadar neler yaşamıştır?

Piri Reis Kimdir?

Amcası Kemal Reis vesilesiyle korsancılık faaliyetleri ile başlayan hikayesi Osmanlı Devleti’nde Hint kaptanlığı mertebesine yükselişi ve son seferi Mısır seferi sırasında belki de korsancılık faaliyetlerinden kalan alışkanlıklarının nüksetmesi ile 80 yaşının üzerinde hayatını kaybeden denizci ve bilim insanıdır.

Bilinen adıyla Piri Reis, gerçek ismiyle Piri Muhyiddin Hacı Mehmed, Osmanlı döneminde 1470 yılında Gelibolu’da dünyaya gelmiştir. Gelibolu’nun bölgesel anlamda temel özelliği kendi halinde bir sahil kasabası olmasına rağmen Türk denizciliğinin merkezi konumunda olmasıdır. Babası Hacı Mehmet’tir. Amcası Kemal Reis ise Akdeniz’de korsanlık faaliyetleri yürütüyordu. Piri Reis denizciliğe amcasının yanında başladı.

1487 ile 1493 yılları arasında denizcilikte geçen ilk 6 yılı amcasının yanında korsancılık faaliyetleri ile geçti.

Piri Reis’in Devlet Hizmetine Geçişi

1486 yıllarında İspanya’da kurulan son bağımsız İslam devleti Gırnata Emirliğine bağlı Müslümanlar bölgeden ayrılmak için Osmanlı Devleti’nden yardım istemişlerdir. Bu esnada korsancılık faaliyetleri yürüten Kemal Reis gemileri vasıtasıyla bölgede bulunan Müslümanları Afrika’ya kaçırmıştır. Batı Akdeniz ve çevresinde korsancılık faaliyetlerine devam etmişlerdir. Piri Reis’te faal bir şekilde denizcilik faaliyetlerini amcasıyla beraber yürütüyordu. Bu deniz seyahatleri sırasında gezdikleri yerlerin fizik notlarını ve gezdikleri yerler ile ilgili bilgileri topluyordu.

İçerik  Dünyanın Petrol Devi John Rockefeller Kimdir?

Osmanlı Devleti’nin başında bulunan 2. Beyazıt o dönemde fetih yoluyla büyümeye önem veriyordu. Deniz filosunu güçlendirmek istiyordu. Bu anlamda Sultan 2. Beyazıt Kemal Reis’in tecrübe ve birikimlerinden istifade etmek istedi. Davet üzerine Kemal Reis tüm deniz kuvvetleriyle beraber Osmanlı Donanmasına katıldı. Piri Reis’te o dönem Kemal Reis’in ekibiyle beraber 1494 senesinde Osmanlı Devleti hizmetine girdi.

Piri Reis’in Adının Duyulmaya Başlanması

Kemal Reis ve komutasında bulunan ekipler Osmanlı donanmasına katılınca o sırada Akdeniz’de denizcilik faaliyeti gösteren Venediklilere karşı önemli kazanımlar elde ettiler. Piri Reis bu mücadelelerde gemi komutanı olarak görev yaptı. Çatışmalar sonrası Venedikliler barış istemek zorunda kaldı ve önemli bir başarı elde edildi.

1511 yılı Piri Reis için önemli bir dönüm noktasıydı. Bu tarihte amcası Kemal Reis nedeni bilinmeyen bir deniz kazası sebebiyle hayatını kaybetti. Amcasının ölümü onu derinden etkilemiş bir süre daha deniz faaliyeti sürdürmüş ancak sonrasında Gelibolu’ya dönmüştür. Burada seyahatler sırasında aldığı notları ve edindiği bilgileri derlemeye başlamıştır. Söz konusu harita ve Kitab-ı Bahriye isimli denizcilik dünyasına ait ilk kılavuz kitabın çalışmaları bu zaman dilimi içerisinde başlamıştır. Tarihler 1513 yılını gösterdiğinde ilk dünya haritasını çizmişti.

O esnada Oruç Reis’in başında olduğu Barbaros kardeşler Akdeniz’de tüm zamanların en güçlü yapılanmasını oluşturmuşlardı. Kuzey Afrika’da fetihler yapıyorlardı. Piri Reis’te o dönem Oruç Reis’in kaptanlarından birisiydi. Dönemin Osmanlı Hükümdarı Yavuz Sultan Selim’e Oruç Reis tarafından hediye istemek amacıyla gönderilmişti. Piri Reis saraydan 2 adet gemi yardımı alarak geri döndü.

1516 yılına gelindiğinde ise Piri Reis yeniden Osmanlı Devleti’nin emrine girdi. O dönemde yapılacak olan Mısır seferine gemi komutanı olarak atandı.

Yavuz Sultan Selim ve Osmanlı Devleti için çok önem arz eden Mısır’ın ele geçirilme hadisesi sırasında İskenderiye’yi ele geçiren filoda komutan olarak görevliydi. Bu esnada donanmadan bir filo ile ayrılan Piri Reis Kahire hakkında bilgiler topladı ve Kahire’nin haritasını yaptı.

İçerik  Alcatraz Adası ve Tarihteki Önemi

1517 yılında bir deniz filosu ile Mısır’a gelen Yavuz Sultan Selim ile tanışma fırsatı buldu ve ona hazırlamış olduğu haritayı hediye etti. Bir rivayete göre haritayı inceleyen sultan haritayı ortadan ikiye bölmüş ve “biz dünyanın doğu tarafını elimizde tutacağız” demiştir. Söz konusu rivayete göre diğer yarısını atmıştır ancak padişahın diğer yarısını olası düzenleyeceği seferler için saklama ihtimali mevcuttur.

Seferden sonra Piri Reis Gelibolu’ya geri döndü. Biriktirmiş olduğu notları üzerinde çalışarak denizcilik faaliyetleri ile ilgili Kitab-ı Bahriye’yi kaleme aldı.

Kanuni Döneminde Piri Reis

1520 senesine gelindiğinde Osmanlı Devleti’nin başına Kanuni Sultan Süleyman geçti. Bu dönemde hem doğuda hem batıda büyük fetihler yapılıyordu. 1523 yılında 400 gemiden oluşan donanma ile Rodos adası fethedildi. Bu fetihte Piri Reis’te yer alıyordu.

1524 yılında Mısır’daki düzenin yeniden tesisi için Pargalı İbrahim Paşa görevlendirildi. Bu seferde kendisine kılavuzluk yaptı. Yapmış olduğu hizmetler beğenildi. Kendisi 1525 yılında Kitab-ı Bahriye isimli çalışmasını Pargalı İbrahim Paşa aracılığıyla Kanuni Sultan Süleyman’a sundu.

Kanuni’nin Barbaros Hayreddin Paşa’yı kaptan-ı derya yapmasından sonra Piri Reis’te Derya Sancak Beyi unvanını aldı. Barbaros Hayreddin Paşa’nın 1546’da vefatı üzerine Hint Denizleri Kaptanlığı mertebesine getirildi.

Piri Reis’in Ölümü

Piri Reis Osmanlı Devleti adına denizcilik faaliyetlerine devam ediyordu. Bu faaliyetleri sırasında kendisinden Hürmüz Adasını ele geçirilmesi istendi. O dönem denizlerde sürekli olarak Portekizlilerle savaş halindeydi. Hint okyanusu üzerinde Portekizliler ile karşılaşan Piri Reis kendisinden sayıca fazla olan donanmaya rağmen Portekiz donanmasını yenmeyi başardı. Savaştan kurtulan Portekizlilerin Hürmüz kalesine sığınması üzerine Piri Reis burayı işgal etmek istedi ancak hazırlıklı olan kaleye karşı istediğini elde edemedi. Kale kuşatması kaldırıldı. Akabinde bölge halkının Portekizlilere yardım etmesine kızan Piri Reis bölgeyi yağmaladı. Bu noktadan sonra kendisi için sıkıntılar baş gösterdi. Basra Valisi kendisini şikâyet etti. Bu sırada Portekiz donanmasının büyük bir kuvvetle Basra Körfezi’ne doğru harekete geçtiği haberini aldı. Donanması hazır olmadığından ve gafil avlanmak istemediğinden 3 gemi ganimet ile Süveyş bölgesinde bulunan donanma tersanesine döndü. Basra Valisinin şikâyeti Mısır Valisine ulaşınca tutuklandı. Piri Reis kuşatmayı kaldırmak ve donanmayı terk etmek suçlarından yargılandı. Kanuni Sultan Süleyman’ın fermanı ile 1553 senesinde Kahire’de idam edildi. İdam edildiğinde 80 yaşının üzerindeydi.

İçerik  İstiklal Marşı'nın Kabulü ve Mehmet Akif Ersoy

Kimi kaynaklara göre Hürmüz kuşatmasını kaldırmasının sebebi Portekizlilerden rüşvet almasıdır. Kimi kaynaklara göre siyasi entrikalara kurban edilmiştir. Konumunu ve servetini kabul edemeyenler tarafından çeşitli söylentiler ortaya atılmıştır. Zaten ganimet sahibi ve 80 yaş üzerinde bir ilim adamının bir denizci olarak rüşvet alması çok mantıklı görünmemektedir. Bunun yanında güçlü bir donanma olan Portekiz donanmasını denizde alt etmesi akabinde kalede aynı başarıyı gösterememesi kendisi aleyhinde türlü dedikoduların saraya ulaşmasına neden olmuştur.

Her ne olursa olsun deniz seyahatleri sırasında önemli ganimetler elde Piri Reis’in gerçek ganimetleri Piri Reis haritası ve Kitab-ı Bahriyedir. Birçok entrikaya maruz kalmasının yanında vefatıyla ilgili süreçler belirsizliğini korumaktadır.

Bu yazıyı beğendiniz mi?
  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid
Reklam
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Herkes için Bilgi / Copyright © 2019